Hebben we meer empathie voor mensen die op ons lijken

Hebben we meer empathie voor mensen die op ons lijken? Nieuw onderzoek suggereert dat het niet zo eenvoudig is

4 PM productie/Shutterstock

Hoe gaan mensen succesvol om met mensen die totaal anders zijn dan zij? En kunnen deze verschillen sociale barrières opwerpen? Sociale wetenschappers worstelen met deze vragen omdat de mentale processen die ten grondslag liggen aan sociale interacties niet goed begrepen worden.

Een recent concept dat steeds populairder is geworden, is het “dubbele-empathieprobleem”. Dit is gebaseerd op onderzoek bij mensen van wie bekend is dat ze sociale problemen ervaren, zoals autistische mensen.

De theorie stelt dat mensen die zeer verschillende identiteiten en communicatiestijlen van elkaar hebben – wat vaak het geval is voor autistische en niet-autistische mensen – het moeilijker kunnen vinden om zich in elkaar in te leven. Deze tweezijdige moeilijkheid is wat ze bedoelen met het dubbel-empathie probleem.

Dit idee krijgt veel aandacht. Onderzoek naar het dubbelempathieprobleem is de afgelopen tien jaar snel gegroeid. Dit komt omdat het kan verklaren waarom verschillende mensen in de samenleving moeite hebben om zich in elkaar in te leven, wat kan leiden tot persoonlijke en maatschappelijke problemen, van een slechte geestelijke gezondheid tot spanningen tussen groepen en systemisch racisme.

Maar klopt dit idee wel? Ons recente artikel suggereert dat het veel ingewikkelder zou kunnen zijn dan dat.

Grafiek met het aantal onderzoekspapers op Google Scholar met 'dubbele empathie' als term tussen 2012-2022.

Het aantal onderzoekspapers op Google Scholar met ‘dubbele empathie’ als term tussen 2012-2022.
Luca Hargitai en Google Scholar, CC BY-SA

Onze analyse suggereert dat de dubbel-empathie theorie veel tekortkomingen heeft. Het benadrukt dat er wijdverspreide verwarring is rond het zeer vage concept van dubbele empathie. Het onderzoek heeft zich ook beperkt tot sociale moeilijkheden bij autisme zonder rekening te houden met andere sociale identiteitsfactoren die de empathie tussen verschillende groepen beïnvloeden, zoals geslacht.

De theorie slaagt er ook niet in om de psychologische neurowetenschap van empathie te incorporeren. In plaats daarvan wordt het concept van empathie – dat wil zeggen, het psychologisch aanvoelen van de emoties die andere mensen voelen – verward met soortgelijke maar verschillende fenomenen, zoals “mentaliseren” (begrijpen wat mensen denken vanuit een ander perspectief).

Grafiek met verschillende psychologische concepten die verward worden met dubbele empathie.

Verschillende psychologische concepten worden verward met dubbele empathie.
Luca Hargitai, CC BY-SA

Omdat de theorie over dubbele empathie niet goed ontwikkeld is, zijn de meeste experimenten die de theorie testen verwarrend. Veel onderzoekers beweren dubbele empathie te bestuderen terwijl ze geen empathie meten. Ondertussen worden andere onderzoeken gebruikt als bewijs voor dubbele empathie, ondanks dat ze zich nooit hebben gericht op het testen van deze theorie.

Onderzoek naar dubbele empathie heeft ook sterk vertrouwd op subjectieve verslagen van de ervaringen van mensen (in plaats van evaluatie door experts), die mogelijk niet het hele verhaal vertellen.

Lees meer:
De wetenschap van ‘gedachten lezen’: onze nieuwe test onthult hoe goed we anderen begrijpen

Al met al geeft de analyse van bestaand onderzoek aan dat de centrale bewering van de dubbele-empathietheorie niet goed onderbouwd is. Dat wil zeggen dat gelijkenis in identiteit met andere mensen niet noodzakelijk betekent dat je meer empathie voor hen hebt.

Dit is een belangrijke kwestie die dringend aandacht nodig heeft. Er zijn al tekenen dat de dubbele-empathietheorie in de praktijk wordt gebracht, ondanks het gebrek aan bewijs. Bepaalde onderzoekers en artsen beginnen te beweren dat, omdat er een probleem is met dubbele empathie, professionals in de gezondheidszorg over het algemeen niet in staat zijn om hun patiënten met sociale problemen te begrijpen. Maar hier is geen betrouwbaar bewijs voor.

Vooruitkijkend is er behoefte aan meer neurowetenschappelijk onderzoek naar sociale interactie. We verwachten dat technologieën voor hersenbeeldvorming, zoals “hyperscanning” – het tegelijkertijd scannen van meerdere menselijke hersenen – zullen helpen om licht te werpen op hoe de hersenen van verschillende mensen met elkaar interageren. Deze techniek kan bijvoorbeeld worden gebruikt om te testen hoe gelijkenis tussen mensen die met elkaar omgaan hun hersenactiviteit kan beïnvloeden.

Om doorbraken op dit gebied te realiseren, zou deze techniek naast kunstmatige intelligentie gebruikt kunnen worden. Het zal van groot belang zijn om te onderzoeken of machines zich echt kunnen inleven in mensen door te zien of ze onze hersengolven nauwkeurig interpreteren.

Lees meer:
Steeds geavanceerdere AI-systemen kunnen empathie opwekken, maar het gebruik ervan in de geestelijke gezondheidszorg roept ethische vragen op

De voordelen van diversiteit

Er wordt gedacht dat mensen die op sociaal meer diverse plaatsen wonen, zoals grote steden, toleranter zijn ten opzichte van mensen die anders zijn dan zij dan mensen die op sociaal homogene plaatsen wonen. Ze zien zichzelf en anderen uiteindelijk als behorend tot dezelfde lokale gemeenschap ondanks etnische en culturele verschillen en lijken beter in staat het perspectief van anderen in overweging te nemen.

Dit suggereert dat tijd doorbrengen met mensen die anders zijn dan wij misschien onze empathie kan vergroten – iets wat de dubbele-empathie theorie niet voorspelt. Uiteindelijk ligt empathie niet alleen in ons vermogen om iemand te begrijpen door zijn gelijkenis. Tijd doorbrengen met mensen met een andere sociale en culturele achtergrond kan ervoor zorgen dat we minder nadruk leggen op verschillen – en op andere gebieden raakvlakken ontdekken.

Menselijke ervaringen zijn enorm en complex. Het feit dat twee mensen uit verschillende culturen komen of verschillende communicatiestijlen hebben, betekent niet dat ze op andere vlakken niet erg op elkaar kunnen lijken. Misschien komen hun waarden overeen of hebben ze dezelfde interesses. Dit inzicht kan de barrières wegnemen die het anders moeilijk maken om anderen te begrijpen en zich in hen in te leven.

En soms hebben mensen met een vergelijkbare achtergrond moeite om elkaar te begrijpen, maar kunnen ze veel empathie opbrengen voor mensen die totaal anders zijn dan zij (bijvoorbeeld vluchtelingen die vluchten uit door oorlog verscheurde landen). Waarom? De dubbele-empathietheorie is misschien niet de beste manier om vooruitgang te boeken, maar kan wel dienen als springplank voor toekomstig onderzoek om deze en andere vragen te beantwoorden.

We zouden de sociale wetenschap van empathie echt kunnen inzetten om deze ongelooflijk complexe sociale kwesties te begrijpen. Dit zou uiteindelijk maatschappelijke conflicten kunnen verminderen en de sociale cohesie verbeteren – maar we moeten het onderzoek op het juiste spoor krijgen om dit potentieel te bereiken.

Het Gesprek

Luca Hargitai ontvangt financiering van de Economic and Social Research Council.

Lucy Anne Livingston ontvangt financiering van de Economic and Social Research Council.

Punit Shah ontvangt financiering van de Economic and Social Research Council.

Ubergeek Loves Coolblue

Zou je na het lezen van deze artikel een product willen aanschaffen?
Bezoek dan Coolblue en ontdek hun uitgebreide assortiment.